Veilig AI-gebruik

Mag je klantgegevens in ChatGPT invoeren?

De eerlijke versie van het antwoord: het hangt af van vier dingen. Op deze pagina staat de afweging die je maakt, met vier uitgewerkte werksituaties.

Laatst inhoudelijk gecontroleerd op Geschreven door Redactie digivoorsprong.nl

Kort antwoord

Er is geen algemeen ja of nee. Of je klantgegevens in ChatGPT mag invoeren, hangt af van vier vragen: welke gegevens het precies zijn, in welke omgeving je werkt, met welk doel je ze invoert, en welke afspraken jouw organisatie hierover heeft met klanten en met de leverancier. Bijzondere persoonsgegevens, zoals gezondheids- of strafrechtelijke gegevens, horen in geen geval in een algemene AI-chattool.

Kort samengevat

  • De vraag is niet of ChatGPT mag, maar welke gegevens je erin zet en waarom.
  • Een zakelijke omgeving verlaagt het risico, maar heft de AVG-verplichtingen niet op.
  • Namen weglaten is pseudonimiseren, niet anonimiseren. Herleidbaarheid blijft bepalend.
  • Vraag je per keer af of je hetzelfde resultaat haalt met minder gegevens.
  • Vastgelegde interne afspraken halen de beslissing weg bij de individuele medewerker.

De vier vragen die het antwoord bepalen

  1. 1. Welke gegevens zijn het precies? Een geanonimiseerde vraag over een branche is iets anders dan een volledig klantdossier. Naam, adres, e-mail, klantnummer, dossierinhoud en financiële gegevens zijn persoonsgegevens. Gezondheids-, biometrische, religieuze en strafrechtelijke gegevens zijn bijzondere categorieën waarvoor een strenger regime geldt.
  2. 2. In welke omgeving werk je? Een privé-account met standaardinstellingen is iets anders dan een zakelijke omgeving waarin je werkgever heeft vastgelegd wat er met invoer gebeurt. Weet welke van de twee je gebruikt, voordat je iets invoert.
  3. 3. Wat is het doel? Een tekst leesbaarder maken is een ander doel dan een klant beoordelen of selecteren. Hoe meer een klant gevolgen ondervindt van de uitkomst, hoe zwaarder de eisen aan zorgvuldigheid en menselijke controle.
  4. 4. Welke afspraken gelden er? Wat staat in jullie privacyverklaring, in je verwerkersafspraken en in je interne richtlijn? Zonder afspraken beslist iedere medewerker zelf, en dat is het echte risico.

Beslisboom: mag deze invoer wel of niet?

Loop deze stappen door voordat je iets in een AI-tool plakt. Stop je bij een rode stap, dan is de invoer in deze vorm niet verantwoord. Pas de invoer aan en begin opnieuw.

  1. Stap 1. Zitten er bijzondere persoonsgegevens in, zoals gezondheid, geloof, etniciteit of strafrechtelijke gegevens?

    Zo niet: Niet invoeren in een algemene AI-chattool. Verwijder deze gegevens of gebruik de tool niet voor deze taak.

  2. Stap 2. Kan de betrokken persoon nog herleid worden uit wat je invoert, ook via context?

    Zo niet: Herschrijf de invoer tot een niet-herleidbare vraag, of gebruik alleen een omgeving die je werkgever hiervoor heeft goedgekeurd.

  3. Stap 3. Gebruik je een omgeving die je werkgever voor werkgegevens heeft goedgekeurd?

    Zo niet: Vraag eerst welke omgeving je mag gebruiken. Gebruik geen privé-account voor werkgegevens.

  4. Stap 4. Haal je hetzelfde resultaat met minder gegevens?

    Zo niet: Voer dan de minimale versie in. Dataminimalisatie is geen formaliteit, het is de kern.

  5. Stap 5. Beslist een mens over de uitkomst voordat die de klant raakt?

    Zo niet: Bouw een expliciete menselijke beoordeling in voordat de uitkomst wordt gebruikt.

Anonimiseren, pseudonimiseren en herleidbaarheid

Anonimiseren

Formeel: Gegevens zo bewerken dat een persoon redelijkerwijs niet meer identificeerbaar is, ook niet in combinatie met andere beschikbare gegevens.

In gewone taal: Als niemand er nog achter kan komen over wie het gaat, ook niet met extra informatie erbij, dan is het geanonimiseerd. Dat is een hogere lat dan mensen denken.

Pseudonimiseren

Formeel: Identificerende gegevens vervangen door een kenmerk, waarbij herleiding met aanvullende informatie nog mogelijk blijft.

In gewone taal: Naam vervangen door 'klant A'. Handig, maar het blijven persoonsgegevens: met het dossier ernaast weet je weer wie klant A is.

Vier werksituaties

Voorbeeldsituatie, illustratief

Marketingmedewerker

Wil een klantcase op de website plaatsen en laat ChatGPT een concept schrijven op basis van het volledige projectverslag, inclusief klantnaam en omzetcijfers.

Wat bepaalt of dit verantwoord is?

  • Zijn de klantnaam en cijfers nodig om een goed concept te krijgen?
  • Heeft de klant toestemming gegeven voor publicatie van deze gegevens?
  • Wordt er een goedgekeurde zakelijke omgeving gebruikt?

Afweging: De taak kan vaak prima met een geanonimiseerde beschrijving: branche, omvang, vraagstuk en resultaat in orde van grootte. De klantnaam voeg je pas in het definitieve concept toe, buiten de tool. Zo blijft het nut behouden zonder onnodige gegevens in te voeren.

Voorbeeldsituatie, illustratief

HR-medewerker

Wil sollicitatiebrieven laten samenvatten en rangschikken door een AI-tool om de eerste selectie te versnellen.

Wat bepaalt of dit verantwoord is?

  • Raakt de uitkomst de kans van een persoon op werk?
  • Beslist een mens werkelijk, of neemt die de rangschikking over?
  • Kunnen sollicitanten uitleg krijgen over hoe de selectie tot stand kwam?

Afweging: Samenvatten voor eigen begrip is een ander gebruik dan rangschikken. Rangschikken raakt direct de kansen van mensen, kan bestaande vooroordelen versterken en vraagt een aantoonbare menselijke beoordeling. Kies dan voor samenvatten zonder scores, of laat de tool hier buiten. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt uitdrukkelijk voor risico's bij algoritmische selectie.

Voorbeeldsituatie, illustratief

Accountmanager

Wil een lange e-mailwisseling met een klant laten samenvatten voor een intern overleg.

Wat bepaalt of dit verantwoord is?

  • Staan er bijzondere gegevens of vertrouwelijke afspraken in de wisseling?
  • Is er een goedgekeurde omgeving beschikbaar?
  • Volstaat een samenvatting van jouw eigen aantekeningen in plaats van de volledige wisseling?

Afweging: Vaak wel te doen in een goedgekeurde zakelijke omgeving, mits je vertrouwelijke passages en herleidbare persoonsgegevens eruit haalt. In een privé-account met standaardinstellingen hoort een volledige klantwisseling niet thuis.

Voorbeeldsituatie, illustratief

Administratief medewerker

Wil facturen en betaalgegevens door een AI-tool laten controleren op onregelmatigheden.

Wat bepaalt of dit verantwoord is?

  • Zijn bankrekeningnummers en bedragen nodig, of is een geanonimiseerd overzicht genoeg?
  • Bestaat er al een controlemiddel binnen het boekhoudsysteem?
  • Wie beoordeelt een signaal voordat er actie op volgt?

Afweging: Financiële gegevens van identificeerbare personen of bedrijven horen niet in een algemene chattool. Voor dit soort controles is een tool die binnen je eigen administratieve omgeving werkt bijna altijd de betere keuze.

Wat je intern vastlegt

Een medewerker moet niet ter plekke juridisch hoeven afwegen. Leg minimaal vast welke tools en omgevingen mogen worden gebruikt, welke soorten gegevens nooit worden ingevoerd, voor welke taken AI wel en niet wordt gebruikt, wie een vraag beantwoordt bij twijfel, en dat de medewerker eindverantwoordelijk blijft voor wat er met de uitkomst gebeurt. Eén pagina die mensen echt lezen werkt beter dan een uitgebreid beleidsstuk dat niemand kent.

Veelgestelde vragen

Mag je klantgegevens in ChatGPT invoeren?
Niet standaard en niet standaard verboden. Het hangt af van welke gegevens het zijn, in welke omgeving je werkt, met welk doel, en welke afspraken je organisatie met klanten en met de leverancier heeft gemaakt. Bijzondere persoonsgegevens zoals gezondheidsgegevens horen niet in een algemene AI-chattool.
Is een zakelijk ChatGPT-account genoeg om het veilig te maken
Een zakelijke omgeving verkleint het risico dat je invoer voor modeltraining wordt gebruikt, maar het maakt niet elk gebruik toegestaan. De AVG-vragen over doel, grondslag, dataminimalisatie en bewaartermijn blijven gelden.
Helpt het om namen weg te laten?
Namen weglaten is pseudonimiseren, niet anonimiseren. Als een persoon nog herleidbaar is via context, functie, dossiernummer of combinatie van kenmerken, blijft het een persoonsgegeven.

Wil je dat je hele team deze afweging zelfstandig kan maken?

Verder lezen

Bronnen

Deze pagina geeft algemene informatie op basis van de op de controledatum geldende officiële bronnen. Het is geen juridisch advies over jouw specifieke situatie. Bij twijfel over de toepassing binnen jouw organisatie, laat je situatie beoordelen door een juridisch adviseur.